ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್

(ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗೆ ಹೋದಾಗ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಮನೆಯ ತಾರಸಿಯ ಮೇಲೆ ಚಾಪೆ ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿ ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲ  ನರೇಂದ್ರ ಕಾಪರೇ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆ ಮಾಡಿ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದರೂ ಸೆಕೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿದ್ದೆ ಬರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ನರೇಂದ್ರ ಕಾಪರೇ ಅವರು ಇಡೀ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವೇ ಗೌರವಿಸುವಂಥ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದೂ ಕೂಡ ನಮ್ಮಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಡುಗರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಹುಡುಗರಾಗಿಯೇ ಬೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾತಾಡಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಎಕಾಂತದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೋ, ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೋ, ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಅದೇ ಶೈಲಿ, ಭಾಷೆ, ಸರಳತೆ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ವೇದಿಕೆ ಏರಿದಕೂಡಲೇ ಅಥವಾ ಮೈಕು ಹಿಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಪ್ರೆಯವರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ. (ಅದರ ಅರ್ಥ ಅವರು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವಾಗಿನ ಸುಸಂಕೃತತೆ, ಸಭ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು  ತಮ್ಮ ಇಡಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೈಕು  ಹಿಡಿದಕೂಡಲೇ ಬದಲಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ) ಹೀಗೆಯೇ ಅವತ್ತಿನ ನಮ್ಮ ನಿದ್ದೆಬಾರದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಸರಳ ಹರಟೆಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಗಹನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ದಾಟುವವರೆಗೂ ಏನೇನೋ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಹಾಕಿ ಬಂದಮೇಲೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ನಾನು ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನಲ್ಲಿ voice recorder ಅನ್ನು On ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ನನಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೇ ಬಾರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಹಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಇವತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮೋಬೈಲ್ ನ ಮೆಮೋರಿಯನ್ನು format ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲ ಆಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಚೆಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಕ್ಲಿಪ್ ಕೂಡ ಸಿಕ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ತೆಲುಗು ಹರಟೆ-ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ..ಇಲ್ಲಿದೋ..! )

# ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ #

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ತುಳಿದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೇಲೆ ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್. ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ರೂ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್. ಸರ್ಕಾರದವರೂ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ government sector ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಇತ್ತಾ.? ಈಗ ಸರ್ಕಾರವೇ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅದನ್ನು ಮಾಡ್ತಾ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ನ ಸ್ವರೂಪ ಬೇರೆ. ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಬೇರೆ. ವೋಟು ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ. ಈಗ ಈ ''ಅಮ್ಮ ಹಸ್ತಂ'' (ಆಂಧ್ರದ ಅನ್ನಭಾಗ್ಯ) ಅನ್ನೋ ಸ್ಕೀಮ್ ಬಂದಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ಏನು.? ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗೇ ತಾನೇ..? ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಕಿಲೋ ಅಕ್ಕಿ.. ಎಲ್ಲಿಂದ ಕೊಡ್ತಾ ಇದೀರಾ..? ಇದು ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರೋ ಕೆಲಸ ನಾ..?  

ಸರಿ. ನೀವು ಬಡವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀರ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ..?  ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ಓಲೈಸಲಿಕ್ಕೆ, ಅವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಆಗೋದಿಲ್ವಾ..? ಏಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್.  ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡ್ರಿ.. ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್.  ಮಠಗಳಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ.. ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ , UGC ಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್. UGC ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯ ಇದೆಯಾ..? ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಯರ ಸಂಬಂಧದ ನಡುವೆಯೂ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ತಾಯಿ-ಮಕ್ಕಳ ಸಂಬಂಧವೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋರವಾಗಿದೆ.  

ಸರಿ.. ನಾವೆಲ್ಲಾ  ಭಾರತೀಯರು.. ನಮ್ಮದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.. ಹಾಗೆ ಹೀಗೆ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಬೊಗಳೇ ಬಿಡ್ತೀವಿ.  ಆದರೆ ನಮ್ಮ  ಈಗಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹ್ಯಾಗೆ ಅಂದ್ರೆ.. ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅನ್ನೋದು ಕ್ರೈಸ್ತಮತದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಅವರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದುಡ್ಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ''ಯಶಸ್ವಿ'' ಅಥವಾ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಂತ ಪರಿಗಣಿಸ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ''ಶ್ರೀಮಂತ'' ಅನ್ನುವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಥವೇ ಬೇರೆ ಆಗಿತ್ತು.  ಈಗ ನಮ್ಮ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳೂ ಕೂಡ ಕ್ರೈಸ್ತದೇಶದವರ ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ. 

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ''ಲಾಭ'' ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ  ನಮ್ಮದೇಶದಲ್ಲಿ ''ನೀನು ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ನೀನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಇವತ್ತು ಅನುಭವಿಸು, ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅನುಭವಿಸು, ನೂರುವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಥವಾ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರವಾದರೂ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.'' ಅನ್ನುವ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿತ್ತು.  ''ನಾsಭುಕ್ತಂ ಕ್ಷೀಯತೆ ಕರ್ಮ ಕಲ್ಪಕೋಟಿ ಶತೈರಪಿ''  ಅನ್ನುವ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೂ ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಭಯ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೈಗೂಡಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯವೂ ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಅನ್ನೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಈಗಿರುವ ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ ಪಡೆಯೋದಷ್ಟೇ  ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ. ಎಷ್ಟು ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ, ಅನೈತಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ್ರೂ.. ಭಾನುವಾರ ಚರ್ಚಿಗೆ ಹೋಗಿ Oh God ... ಅಂತ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿಬಿಟ್ರೆ ದೇವರು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷಮಿಸಿಬಿಡ್ತಾನೆ. all is well. 

ಹೀಗೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟು ಅನ್ನೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಕರ್ಮಫಲವೇ ಇಲ್ಲ... ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ  ಜೀವನದಲ್ಲಿ ''ಉನ್ನತ ಸ್ತರ'' ಅನ್ನೋ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ.   ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ''ಉನ್ನತ ಸ್ತರ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ '' ಅಂತ ಒಂದಿದೆ.  ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತರ, ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರ, ಉನ್ನತ ಸ್ತರ ಅನ್ನುವ ಈ ಮೂರು ವಿಭಜನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಈ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ ಅಂದ್ರೆ ಏನು..?  

ನಾವು ಅವಲಿಯಾ.. ಅಂತೀವಿ, ಅವಧೂತರು ಅಂತೀವಿ.. ಅಥವಾ ಪರಮಹಂಸರು ಅಂತ ಗುರ್ತಿಸ್ತೀವಿ. ಅದು ಜೀವನದ ಉನ್ನತ ಸ್ತರ. ಅಂದ್ರೆ.. ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು ಬಂದರೂ, ಹರ್ಷ-ಶೋಕಗಳು ಬಂದರೂ, ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳಿದ್ದರೂ ಛಳಿ-ಸೆಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ  ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಜನ ಅವರು. ಆದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯ ಈ ''ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ'' ಗೆ ಆಧಾರ ಶರೀರ ಅಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿನ ವರ್ಣ ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಲ್ಲ. ಕುಲ ಅಲ್ಲ. ಮತ ಅಲ್ಲ. ದೇಶ ಅಲ್ಲ.  ಭಾಷೆ ಅಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆ ಅಲ್ಲ. ಇದ್ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಉನ್ನತಸ್ಥಿತಿಯ ಜಿವನಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಏನಂದ್ರೆ.. ಆತ್ಮಬಲ, ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ.

ಅಂದ್ರೆ ''ನಾನು'' ಅಂದರೆ ಯಾರು ಅಥವಾ ಏನು ಅನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಅನುಭವಸಿದ್ಧವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅದರ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸದೇ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನು  ಆನಂದ ಪಡೆಯೋದು. ಇವಿಷ್ಟೇ ಜೀವನದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥತಿಗೆ  ಆಧಾರಗಳು. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ  ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಆಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ, ಸನ್ಯಾಸ ಅನ್ನೋ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗಿವೆ.  ಆದರೆ ಈ ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಹುಸಿ ಅಭಿಮಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆ ಹುಸಿ ಅಭಿಮಾನವೇ ದುರಭಿಮಾನ ಆದಾಗ ಈ ಜಾತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆನಂದದ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ವಿವರಣೆ.. ಇದೆಯಲ್ಲ..  ?   ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ವಿತ್ತವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಆನಂದ ಉಂಟಾಗ್ತದೋ.. ಅದು ಮನುಷ್ಯಾನಂದ. ಅದರ ನೂರು ಪಟ್ಟು.. ವಿದ್ಯಾನಂದ, ಆಮೇಲೆ ವಿಷಯಾನಂದ, ವಾಸನಾನಂದ, ಯೋಗಾನಂದ, ಸಹಜಾನಂದ,  ಪಿತೃಗಳ ಆನಂದ.. ಗಂಧರ್ವಾನಂದ.. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ  ಆನಂದ.. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಆನಂದ..ಇಂದ್ರಾನಂದ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ..ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಾನಂದ ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಇದೆಯಲ್ಲಾ.? ಇವೆಲ್ಲ ಕೂಡ ವಿಷಯ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆನಂದಗಳಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನಗಳೇನು..? ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಎಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿ ಇದೆ. ಎಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಇದೆ. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನೀವು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದೀರಿ.. ಎಂಥಾ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕ್ತೀರಿ ..  ಇಂಥಾ ಸಂಗತಿಗಳ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಆನಂದವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದೀವಿ. ಆದರೆ ಅದು ಸರಿಯಾದ ಅಳತೆಗೋಲಾ..?

ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ರು.. ಏನಂದ್ರೆ,  ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾನಂದ ಇರಬೇಕು.  ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನಿಗೆ ಆನಂದ ಪಡಿಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ದುಡ್ಡು, ಮತ್ತೊಂದು.. ಮಗದೊಂದು.. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೆಲ್ಲದರ ಅಗತ್ಯವಿರಬಾರದು. ಬಂದರೆ ಒಕೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಾದು. ಅವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಇರಬೇಕು. ಆ ವಿದ್ಯೆಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಆನಂದವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆನಂದ ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾವಾಗ ಸಾಧ್ಯ ಆಗ್ತದೆ..?  ನೀವೇ ಯೋಚನೇ ಮಾಡಿ..
ಅದೇ ರೀತಿ ಉಳಿದ ವರ್ಣದವರೂ ಅವರವರ ಕರ್ಮಗಳು ಏನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆನಂದ ಅನ್ನೋದು ಅವರವರ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕು. ಸ್ವಭಾವ ಅಂದರೆ ಸ್ವಚಾರಿತ್ರ್ಯ. ...  ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಆನಂದದ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಆನಂದದ ಅಂತಿಮ ಸ್ತರ ನಮ್ಮ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಆಯ್ತು ಅಂತಾದರೆ ಆಗ  ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತೆ, ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತೆ... ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ರೆ ಆನಂದ ಆಗುತ್ತೆ.. ಆ ಊರಿಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಆನಂದ ಸಿಗುತ್ತೆ.. ಇಂಥಾ ಹೊಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ರೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತೆ..  ಮುಂತಾದ ಭ್ರಮೆಗಳು ಹೋಗ್ತವೆ. ಆನಂದದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕುಳಿತಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋದೇ ಆದ್ರೆ, ಅದರ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳೋದು ತಪ್ಪುತ್ತೆ.  ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟತೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತೆ. ಈ ಆನಂದದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳು-ದುಡ್ಡು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡ್ತಾನೆ. ಆ ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಸೆಯೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಮೂಲ ಅಲ್ವಾ..?  ಹೆಚ್ಚು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದ ಸಿಗ್ತದೆ ಅನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಇದೆ.. ಆ ಭ್ರಮೆನೇ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಆಗೋದು.
ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಏನಪ್ಪಾ ಅಂದ್ರೆ...
ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.. ಈ ದೇಹ ಹೊರಟುಹೋದರೂ  ಮತ್ತೆ ನಾನು ಹುಟ್ಟಬೇಕಾದ್ದೇ.. ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಫಲ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದೇ .. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈಗ ಅಧರ್ಮ ಮಾಡೋದಿಲ್ಲ..  ಇದು ತಪ್ಪು.  ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಲಾಭ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ನಾನು ಮಾಡೋದಿಲ್ಲ. ಯಾಕಂದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು.  ಅದು ಇವತ್ತು ತಪ್ಪು, ನಾಳೆ ತಪ್ಪು, ನಾಡಿದ್ದ ತಪ್ಪು, ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪು, ನನಗೆ ತಪ್ಪು, ಅವನಿಗೆ ತಪ್ಪು, ಇವನಿಗೆ ತಪ್ಪು.. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ತಪ್ಪು..  ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡೋದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆಯವರೂ ಮಾಡದಂತೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ತಡೀತೀನಿ .. ಅನ್ನೋ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ/ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ  ಬಂದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವನು ಧರ್ಮದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೀತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಂಥಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಈಗಿನ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ.  ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಅಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಇದೀವಿ. ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ದಾಟಿದಾಗ ಮಾತ್ರ.. ಮತ್ತು ಆ ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಆಗ್ತದೆ ಅನ್ನೋದನ್ನು ಬಿಟ್ರೆ .. ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕಾದ ಧರ್ಮದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇಲ್ಲ.

ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಆನಂದ ಸಿಗದೇ ಹೋದಾಗ  ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ನವರು ತೋರಿಸುವ ಸುಂದರ ಜೀವನದ ಕನಸುಗಳು ನಮ್ಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಹರಣ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸ್ತವೆ. ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅನ್ನೋದು ಒಂದು ಮಹಾ ಮಾರಿ...   ಸುಳ್ಳು ಸುಖದ  ಆಮಿಷ ತೋರಿಸಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋ ಈ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನಿಲ್ಲೋದಿಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ವಿಷಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡ್ತಾನೇ ಇರ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡ್ತಾನೇ ಇರ್ತಾನೆ.
ಇದೆಲ್ಲಾ ಇರಲಿ.. ಜೀವನದ ಆನಂದ ಅಂದರೆ ಏನು ಅಂತ ತಿಳಿಸಿಕೊಡ್ತೀವಿ ಅಂತ ಪೊಳ್ಳು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಸುಲಿಯುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಕೂಡ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ಹೋಗುವ ಜನ ಅದನ್ನೇ ಆನಂದ ಅಂದ್ಕೋತಾರೆ.  ಈಗೀಗ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬಂದಿದೆ. ದೋರ್ಭಲ ಪ್ರಭಾಕರ ಶರ್ಮಾ ಅವರಂತೂ ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಟ್ಕೊಂಡು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆನೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾತಾಡ್ತಿರ್ತಾರೆ. ಪ್ರತೀ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಮಾರ್ಕಟಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯ ಇದೆಯಾ..?  ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಮಾಡೋದೇ ಜೀವನದ ಪರಮೋದ್ದೇಶವಾ..? ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮುಟ್ತೀವಿ ನಾವು ..?
ಕೆಲವೊಂದು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಚೆನ್ನಾಗೇ ಡೆವಲಪ್ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ. ನಿಜ. ಆದರೆ ಫೌಂಢೇಷನ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಟ್ಟಾಂಗ್ ನೆಸ್ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದೆ.
(ನಮ್ಮ ಹರಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯ ಪ್ರಸನ್ನ ಎದ್ದು ಹೋಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ತಂಪಾದ ಹಣ್ಣು- ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಗಳನ್ನು ತಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿದ.)
ನೋಡಿ ಈ ಹಣ್ಣುಗಳು ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ. ರುಚಿಯಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾದ ಹಣ್ಣಗಳಲ್ಲ.  ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಲ್ವಾ..? ಬಾಳೇ ಹಣ್ಣು ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸೀಜನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸಿಗ್ತಾ ಇದ್ವು. ತರಕಾರಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ. ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂತಾ ಇದ್ವಿ. ಕೆಲವೊಂದು ಸೀಜನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳೇ ಇರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇಯೇ ಜನ ಊಟ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಂತಹ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಣ್ಣು-ತರಕಾರಿಗಳೂ ಎಲ್ಲಾ ಸೀಜನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿ.. ಹಣ್ಣುಗಳೂ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ರೂ.. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದ ಸತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಬರೀ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ತರಕಾರಿಗಳು.. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ವಾ..? ಮೂಲ ರುಚಿಯೂ ಇಲ್ಲ.. ಸತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ.
ಈ ಸೀಡ್ ಲೆಸ್ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ನೂಡು ಇದನ್ನ. ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾದ ದ್ರಾಕ್ಷಿಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಬೀಜಗಳಿಲ್ಲ.. ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ. ರುಚಿಯಿಲ್ಲ.. ಸತ್ವವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಹಜ ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ಆಕರ್ಷಕ.. ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಿಟಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸೀಜನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನವೂ ಹೀಗೇ ಆಗಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸುಸಜ್ಜಿತ, ಆಕರ್ಷಕ..ಹಾಗೂ ಕೃತಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸತ್ವವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗ್ತಾ ಇದೆ.

(ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಫೋನಿನ ಬ್ಯಾಟರೀ ಡೆಡ್ ಆಗಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ನಿಂತಿತ್ತು. ಈ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ನಾನು ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ವಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಪರೇ ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕ್ಲುಪ್ತವಾಗಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅನೇಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಅರಿವು ನನಗಿದೆ. ಅವರು ಕ್ಲುಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಪರಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿವವರಿಸಿ ಬರೆಯಹೊರಟರೆ ಅದು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಇವು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾತುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಳಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ, ಸಂಶಯಗಳಿಗೆ ನಾನು ಉತ್ತರಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಮೇಲಿನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಉಪಯುಕ್ತ ಹೊಳಹುಗಳು ದಕ್ಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ # - ದತ್ತು )

ಅವನೇ ನೋಡು

ಕಾಮಧೇನು ಕದಿಯಹೊಗಿ 

ಶಾಪ ಹೊತ್ತ ವಸುವು ಅವನು 

ದೇವವ್ರತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ 

ದಿವ್ಯ ವ್ರತವ ನಡೆಸಿದವನು 

ತನ್ನದೆಂಬ ಕನಸ ಬಿಟ್ಟು 

ಕರ್ತವ್ಯದ ಹೊರೆಯ ಹೊತ್ತು 

ರಾಜ್ಯ ಕಾಯ್ದ ಧೀರನವನು 

ಧರ್ಮಬದ್ಧ ಜೀವ ಅವನು 

ತಂದೆಗಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ತರಲು 

ತನಗೆ ಹೆಣ್ಣೇ ಬೇಡವೆಂದು 

ಭೀಷಣದ  ಭಾಷೆಯಿತ್ತು 

ಮಾತಿನಂತೆ ನಡೆದನವನು 

ಗಂಗೆಯಂಥ  ತಾಯಿ ಪಡೆದು 

ವಸಿಷ್ಠನಂಥ ಗುರುವ ಹೊಂದಿ

ವಾಸುದೇವನ ನಾಮಗಳನು 

ಲೋಕಕೆಲ್ಲ ಸಾರಿದವನು 

ಅವನೇ ನೋಡು..  ಭೀಷ್ಮನವನು 

ಕುರುಕುಲದ ತೆಜನವನು  

ಪರಶುರಾಮನ ಗೆಲಿದು ನಿಂತು 

ಸ್ವೆಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಡಿದನವನು 

ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ (ಗೀತಾಭ್ಯಾಸ 2)

''ಯೋಗಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿರ್ನಿರೋಧಃ'' ಎಂಬ ಈ ಯೋಗಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪತಂಜಲಿಯು (ಸಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಸಿಕ, ತಾಮಸಿಕ) ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ''ಚಿತ್ತ''ದ ಸಹಜಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಯ ನಿರೋಧಿಸುವಿಕೆಯೇ ''ಯೋಗ'' ೆಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.  ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ನಿರೋಧ ಅಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗುರಿಯೆಡೆಗಿನ ಅದರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೇ ಅಥವಾ ಜೋಡಿಸುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ ''ಯೋಗ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೇರುವಿಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. 

ಹೀಗೆ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತದ ವೃತ್ತಿಯ ಲೀನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯಾದ ''ಯೋಗ''ವನ್ನು  ಸಾಧಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಪತಂಜಲಿಯು ಯಮ, ನಿಯಮ, ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣ, ಧ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಎಂಬ  ಎಂಟು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾಧನಾವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕ್ರಮವೇ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗ, ರಾಜಯೋಗ ಅಥವಾ ಪತಂಜಲಿಯೋಗ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲದೇ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೂ ಕೂಡ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.  ಭಗವದ್ಗೀತೆಯು ''ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ'' ಎಂಬ ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗೀತಾ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುವವರು ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು, ಉಪನಿಷತ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ, ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೆ'' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಹೀಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯು ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ  ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವ ಅನನ್ಯ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 

ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವೋ ನಿತ್ಯ ಸತ್ವಸ್ಥೋ ನಿರ್ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಆತ್ಮವಾನ್  # 2-15

ಎನ್ನುವ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನ  ''ಯೋಗಕ್ಷೇಮ''  ಎಂಬ ಪದಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ''ಯೋಗ'' ಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯದ್ದೇ ಆದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಸ್ತುವಿನ ಹೆಸರು - 'ಯೋಗ' ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರು 'ಕ್ಷೇಮ'. ಈ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಗಳೆರಡರ ಬಗೆಗೂ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಿತ್ಯಸತ್ವಸ್ಥನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು  ಇಲ್ಲಿನ  ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನ ಆಶಯ.

ಯೋಗಸ್ಥಃ ಕುರು ಕರ್ಮಾಣಿ ಸಂಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧನಂಜಯ.

ಸಿಧ್ಯಸಿಧ್ಯೋಃ ಸಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಸಮತ್ವಂ ಯೋಗ  ಉಚ್ಯತೆ. # 2-48

ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಿದ್ಧಿ-ಅಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ''ಯೋಗ''ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಕರ್ತವ್ಯ-ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ಕರ್ಮಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಿಫಲವಾಗಲಿ, ಅವೆರಡರ ಕಡೆಗೂ ನೀನು 'ಸಮತ್ವ'ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರು. ಈ ಸಮತ್ವವೇ ಯೋಗ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. -ಎಂತಲೂ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ನಿರೋಧವನ್ನೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 

ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ''ಜ್ಞಾನಯೋಗ'' ಹಾಗೂ ''ಕರ್ಮಯೋಗ'' ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 

ಲೋಕೇಸ್ಮಿನ್ ದ್ವಿವಿಧಾ ನಿಷ್ಠಾ ಪುರಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಯಾನಘ

ಜ್ಞಾನಯೋಗೇನ ಸಾಂಖ್ಯಾನಾಂ ಕರ್ಮಯೋಗೇನ ಯೋಗಿನಾಂ # 3-3

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿರುವೆನು.  ಸಾಂಖ್ಯರ ನಿಷ್ಠೆಯು ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ, ಯೋಗಿಗಳ ನಿಷ್ಠೆಯು ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ.
(ಸಾಧನೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಅಥವಾ ಪಕ್ವಾವಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರೇ 'ನಿಷ್ಠೆ' ಎಂದಾಗಿದೆ.   # ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯ-ದೇಹ, ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ  ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕರ್ತೃ ನಾನು ಎಂಬ  ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಘನ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಏಕಭಾವದಿಂದ ತಲ್ಲೀನನಾಗುವುದೇ ''ಜ್ಞಾನಯೋಗ''.  ಇದನ್ನೇ ಸಂನ್ಯಾಸ, ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಖ್ಯರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.  ## ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಫಲದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿನ ಮಮತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯವವನ್ನು ಭಗವದಾಜ್ಞೆಯಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಸಮತ್ವ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದೇ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ''ಕರ್ಮಯೋಗ'', ಸಮತ್ವಯೋಗ, ಅಥವಾ ತದರ್ಥಕರ್ಮ ಮುಂತಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಯೋಗಿಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ)

ಗೀತಾಭ್ಯಾಸ

ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ಮೊದಲು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗೀತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.  ಕಾರಣ: ಗೀತೆ ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು  ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಛಂದೋಬದ್ಧವಾದ ಪದ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.  ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣ: ಗೀತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಭಾಷ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಅನುವಾದಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಹಾಗೂ ಅನುವಾದಕರು ಗೀತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಕೃಷ್ಣನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾವವಿತ್ತೋ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾವವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗೀತಾಭ್ಯಾಸಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಾನೆ.  ಗೀತೆಗೆ ಅನೇಕ ಭಾಷ್ಯಗಳಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು  ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ''ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬಹುಶೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರನೇಕರು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ  ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಸಾರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಭಾಷ್ಯಕಾರರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.

ವೈಖರೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಜೀವನವಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳಿಗೂ ಅವುಗಳದ್ದೇ ಆದ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವಿರುತ್ತದೆ.  ಶಬ್ದಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ರಮ ಆಕಲನವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕಾಸಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅರ್ಥ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭಾವವಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಗೀತೆಯಂತಹ ಗ್ರಂಥ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿನ  25ರಿಂದ 42 ರ ವರೆಗಿನ 18 ಅಧ್ಯಾಯಗಳೇ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯವೂ ಕೂಡ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧವು 18 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಿದತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೌರವ- ಪಾಂಡವರ ಸೈನ್ಯ ಒಟ್ಟು 18 ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು.  ಮನುಷ್ಯನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರದ ತತ್ವಗಳೂ ಕೂಡ ಹದಿನೆಂಟೇ ಅಗಿವೆ. (ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ,  5 ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, 5 ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹಾಗೂ 5 ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ 18)

ಗೀತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು 700 ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ 645 ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಉಳಿದ 55 ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಂದ್ರವಜ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರವಜ್ರ, ಉಪಜಾತಿ  ಹಾಗೂ ವಿಪರೀತಪೂರ್ವ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. 

ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೀತೆಯ ರಚನೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಛಾಯೆಯಿದೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆ, ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಚನೆ, ಹಾಗೂ ಸಗುಣಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಚುರ್ಯಪಡಿಸಿದ ಭಾಗವತ ಪಂಥದ ಉದಯ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಭಾಷಾ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಶಬ್ದಬಳಕೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳ ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಆಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅವು ಓದುಗನಿಗೆ ಬೇಸರ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಗೀತೆಯು ವಿಶೇಷಣ, ವಿಶೇಷನಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ. ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೀತೆಯು ಅರ್ಜುನ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣರ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ.  ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಸಂಪನ್ನ ಪುರುಷನ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ, ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಹಾಗೂ ದೈವೀ -ಅಸುರೀ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಾಗ ಗೀತೆಯು ಅನೇಕ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

 ''ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯೇ ಜೀವನದ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಕರ್ಮವು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು 'ಕರ್ತೃತ್ವಭಾವ' ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 'ಕರ್ತವ್ಯಭಾವ'ದಿಂದ ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಭಗವತ್ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಬೇಕು''  ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಗೀತೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 

 ಗೀತೆಯು ಆತ್ಮಸತ್ತಾವಾದವನ್ನು ಅಂದರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲ ಚರ-ಅಚರ ವಸ್ತುಗಳ ಒಳ-ಹೊರಗನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಧನೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಇದೆ.  ಗೀತೆ ಕೇವಲ ತಾತ್ವಿಕ ವಿಚಾರ-ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಶುಷ್ಕ ತತ್ವವಾದದ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ.  ಉನ್ಮನೀ ಅವಸ್ಥೆ (ಉತ್ + ಮನ =ಉನ್ಮನ.  ಉತ್ - ಅಂದರೆ ಮೇಲೆ.  ಮನಸ್ಸಿನ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ) ಅಥವಾ ''ಬ್ರಾಹ್ಮೀ'' ಅವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೀತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಈ ''ಜಡ'' ದೇಹಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ''ಚಿತ್'' ಅಥವಾ ''ಚೈತನ್ಯ''ಕ್ಕೂ ಇರುವ ಗಂಟನ್ನು (ಚಿಜ್ಜಡ ಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು) ಬಿಚ್ಚುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ  ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನಾಕ್ರಮಗಳ ವಿವರವನ್ನು  ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ''ಚಿತ್'' ಹಾಗೂ ''ಜಡ''ಗಳ ಪರಸ್ಪರ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ''ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ''ದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್

ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಸೀಮಿತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ-ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪದ್ಮಾಸನ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಕೂತ್ಕೊಂಡುಬಿಡ್ತೀವಿ. ಜಪ್ಪಯ್ಯ ಅಂದ್ರೂ ಅದರ ಮೇಲಿಂದ ಏಳೊದಿಲ್ಲ.
ನಾನು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿಲ್ಲ.. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ನಂಬ್ತೀನಿ- ನಂಬೋದಿಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಭಾಗವಹಿಸೋದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನಂಬಿ ಅಂತ ಯಾರಿಗೂ ಸಲಹೆನೂ ಕೊಡೋದಿಲ್ಲ. ನಂಬದೇ ಇದ್ದವರನ್ನು ತುಚ್ಛವಾಗಿಯೂ ಕಾಣೋದಿಲ್ಲ. ಮೊನ್ನೆ ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಶುರು ಹಚ್ಕೊಂಡ್ರು.. ''ನಾನು ನಂಬೋದೇ ಇಲ್ಲ.. ಎಲ್ಲಾ ಕಳ್ಳರು.. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಹೇಳೋ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಜೀವನ ಸರಿ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋಕಾಗಲ್ಲ, ಅವನ ಪ್ರಾಣ ಯಾವಾಗ ಹೋಗುತ್ತೋ ಅವನಿಗೇ ಗೊತ್ತಿರೋದಿಲ್ಲ.(ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾಭಾಯ್ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಹಾಗೆ), ಹುಟ್ಟಿದ ಸಮಯ ಯಾರದ್ದೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರೋದಿಲ್ಲ, ಹಿಂಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಜಾತಕಗಳೂ ತಪ್ಪಾಗಿಯೇ ಇರ್ತವೆ. etc etc.
ನಾನು ಅವರನ್ನು ''ಇದೆಲ್ಲಾ ನಿಮಗೆ ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು ?'' ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ''ನಾನು ಟೀವಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೀನಲ್ಲ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಹೇಳೋರನ್ನ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ತುಂಬಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡಿದೀನಿ'' ಅಂದ್ರು. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಸಂತತಿ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ''ಟೀವಿ ಯಲ್ಲಿ ಬರೋ ಕೆಲ ಯಡವಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನೋಡ್ಕೊಂಡು ಇಡೀ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಅನ್ನುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೇ ನೀವು ''ಇದು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' ಅನ್ನೋ ''ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್'' ಕೊಡ್ತಾ ಇದೀರಲ್ಲ..? ಇದು ಸರೀ ನಾ..? ಹೋಗ್ಲಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಅನ್ನೋದು ಯಾವ ಗ್ರಂಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ..? ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬರೆದವರು ಯಾರು ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಾ ನಿಮಗೆ..?'' ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅದ್ಯಾವುದೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಸಂಹಿತೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಹೋರಾ'' ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ, ಅದಲ್ಲದೇ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಬರೆದ ನೂರಾರು ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ''ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕ'' ಗಳಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾವತ್ತೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತೆ. ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ12 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯಾವಕಾಶ ಬೇಕು. ಅದ್ಯಾವುದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರ, ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಟೀವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಶೀಫಲ ಹೇಳೋರನ್ನು ನೋಡಿಬಿಟ್ಟು ಒಂದಿಡೀ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ನೀವು ''ಸರಿಯಿಲ್ಲ'' ಅನ್ನೋದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ..? ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ನಿರ್ಣಯ ಕೊಡಬೇಕು ಅಂದರೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇರಬೇಕು ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಹಿತಿ ಯಾರ ಬಳಿ ಇದೆಯೋ, ಅಂಥವರ ಬಳಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡ್ಕೋಬೇಕಲ್ವಾ..? ಅಂದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಅವರ ''ಇಗೋ'' ಅಡ್ಡ ಬಂತು. ಹಿಂಗಾಗಿ ಮತ್ತೇನೇನೋ ವಾದ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಎರಡೂ ಬಹಳ ನಗಣ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪರಮಸತ್ಯ ಅಂತಲೇ ಸಾಧಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡ್ತಾ ಇದ್ರು.
ಅದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗೆಳೆಯರು ಸಿನೇಮಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ''ನಾನು ಟಾಮ್ ಹಾಂಕ್ಸ್, ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಡಿಕಾಪ್ರಿಯೋ, ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಇವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಟ ಅಂತ ಒಪ್ಕೊತೀನಿ. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡ್ತೀನಿ'' ಅಂತೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳದೇ ಇದ್ರೂ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ರು. ''ಅಂದ್ರೆ ನಾನು ಅಷ್ಟು ಹೈ ಲೇವಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ. ನಾನು ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ನನ್ನ ರೇಂಜ್ ಗೆ ಸರಿ ಸಮಾನರು ಅಲ್ಲ'' ಅನ್ನೋ ಭಾವ ಅವರ ಮಾತಲ್ಲಿ ಢಾಳಾಗಿ ಇತ್ತು. ಹೀಗೆ ಆ ದೊಡ್ಡ ನಟರ ಹೆಸರು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅವರು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಆತನ ಸಧ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಆಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆತನಿಗೆ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಅಭಿರುಚಿ ಇದೆ ಅಂತ ನನಗೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ''ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೀನಿ, ಮತ್ತು ನಾನು ಬಹಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಅನ್ನೋದನ್ನು ನೀನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು'' ಅನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂತಹ ನಟರ ಜೊತೆ, ಸಂಗತಿಗಳ ಜೊತೆ ತನ್ನನ್ನು Identify ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಬೇಕು ಅಂತ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು, ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಬೈಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ''ಸಾಚಾತನ''ವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ತೀವಿ. ''ನಾನು ಆ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ನಂಬೋದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗೌರವಿಸೋದಿಲ್ಲ, ಅವರೆಲ್ಲ ಖದೀಮರು. ನಾನು ಇಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಠದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸ್ತೇನೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಸಾಚಾಗಳು'' ಅಂತ ಹೇಳುವ ಗೆಳೆಯರು ಅನೇಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಸಾಚಾತನದ ''ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್'' ನಾವೇ ಕೊಟ್ಟು, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ''ನಾನು ಕೂಡ ಸಾಚಾ'' ಅಂತ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಅಂತಹ ಗೆಳೆಯರು ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕಂದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಅರ್ಜೆಂಟಾಗಿ ''ಇವನು ಸಾಚಾ..ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ'' ಅಂತ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಫೇಮಸ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರವಚನಕಾರ ಆಚಾರ್ಯರೊಬ್ಬರು ಒಂದು ತುಂಬಿದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಾ ತಪಸ್ವಿಯಾದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ '' ಈ ಪೀಠ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಸಿದ್ಧಾಂತದ ಯತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ತೇನೆ..ಅಂತ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಆಚಾರ್ಯರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಆ ತಪಸ್ವಿ ಯತಿಗಳು 1954 ರಲ್ಲೇ ತೀರಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಆಚಾರ್ಯರಿನ್ನೂ 16-18 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆ
ಆ ಮಹಾನ್ ತಪಸ್ವಿಯಾದ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಇವರು ಕೊಡುವ ಈ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟಿನ ಅಗತ್ಯ ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೊಡುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ಈ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಅಂಥ ಮಹಾತ್ಮರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ತುಚ್ಛರು, ''ನನ್ನ ಲೇವಲ್ಲೇ ಬೇರೆ'' ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬಾಲಬಡುಕರ ಮುಂದೆ ತಾವು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನು..?

ನಿಜ. ನಮಗೆ ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೌರವವಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ, ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಗೌರವ ಮೂಡಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ನಡುವೆಯೇ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೂ ನಮಗೂ ನಡುವಿನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದ ಹೊರತಾದ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ರೀತಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಾವು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮಪ್ಪ ತುಂಬಾ ಗ್ರೇಟ್ ಅಂತ ಹೇಳುವ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಅಷ್ಟೇನೂ ಗ್ರೇಟ್ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆತ್ತವರ ಬಗೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡುವಂತೆಯೇ ಹೊರಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವಾದರ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕಾರಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನಾನು ಇಂಥದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಹಿಂದೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಗತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪೊಳ್ಳು ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಯಾರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಯಾರನ್ನು ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೆ ಚೆಂದ.

ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರನ್ನು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ತನಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಗುರು ಅಂತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳೂ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು.   ಈ ರಾಮದಾಸರ ಜೀವನದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಕೂತರೆ ರೊಮಾಂಚನ ಆಗುತ್ತೆ.  ಭೊಲಾರಾಮ್ ಅನ್ನುವ ಅವರ ಶಿಷ್ಯನೊಬ್ಬನ ಬಗೆಗಿನ ಘಟನೆ ಕೇಳಿ ನಾನು ದಂಗಾಗಿ ಹೋದೆ. ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದಾಗಲೂ ನನ್ನ ಕಣ್ಣು ಒದ್ದೆಯಾಗಿದ್ದವು. ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಅದನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗಲೂ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೊಡಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

(ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಇದು ಕಟ್ಟು ಕಥೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು.. ಆದರೆ ನನಗೆ ಹಾಗನಿಸೊದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಅಂದರೆ ಏನು... ಸಂತರು, ಅವಧೂತರು ಅಂದರೆ ಏನು ಅನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ರಾಮದಾಸರೇ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು  ಒಂದು ಕಡೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಳ್ಳು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ  ಅನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ  )

 

ಒಮ್ಮೆ ಸಮರ್ಥರ ಶಿಷ್ಯರನೇಕರು ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನ್ನು ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ರು.  ಸಮರ್ಥರೂ ಕೂಡ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.. ಆದರೆ ಸಮರ್ಥರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಮದೇವರ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡೋದು ಯಾರು..? ಅನ್ನೋ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವ ಆಯ್ತು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಗಿನಷ್ಟು  Transport ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕು. ಅಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು ಯಾರು..? ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಗ ಸಮರ್ಥರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಿರಿಯನಾದ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಅಮಾಯಕನಾದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಲೋಕಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ''ಭೋಲಾ ರಾಮ್''  ಅಂತ ಕರೀತಿದ್ರು. ಅವನಿಗೆ ಆಗ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಅವನ ಮೇಲೆ ಪೂಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಬಾಕೀ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರೂ ಹೊರತು ನಿಂತರು. ನೀನು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದರೆ ದಾಇಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋಗ್ತೀಯಾ.. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳು  ಇರ್ತವೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕ್ತವೆ. ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದರೂ ನೀನಗೆನೂ ಗೊತ್ತಾಗೋದಿಲ್ಲ.. ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಪೂಜೆ ಮಾಡು ಅಂತ ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ  ಗುರುಗಳಿಗೆ  ”ಭೊಲಾ ಪೂಜೆ ಮಾಡ್ತಾನೆ..ನಾವು ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಹೊರಡೋಣ ಬನ್ನಿ ಅಂದರು.”’
ಭೋಲಾ ಬಂದು ಗುರುಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತ. ಸಮರ್ಥರು ಹೇಳಿದ್ರು.. ''ನೋಡು ಭೋಲಾ , ನಾವು ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರೋವರೆಗೂ ನಮ್ಮ ರಾಮನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡ್ಕೋ..  ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡು'' ಅಂದ್ರು.
ಭೋಲಾಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ''ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ'' ಅಂತ ಕೇಳಿದ.  ಆಗ ಗುರುಗಳು ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ''ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ  ಸುಪ್ರಭಾತ ಹಾಡಿ ದೇವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕು, ಆಮೇಲೆ ಕಾಕಡಾರತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಊರಿನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಧವಸ -ಧಾನ್ಯ ಬಿಕ್ಷೆ ಸಿಗುತ್ತೆ. ಅದನ್ನು ತಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದ ಹಾಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡು.  ನಿನಗೆ ತಿಳಿದ ಹಾಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡು. ದೇವರನ್ನ ಉಪವಾಸ ಇರೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ'' ಅಂತ ಹೇಳಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು  ಸವರಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋದರು.
ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಭೊಲಾರಾಮ್ ಗುರುಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಮಾಡಿದ.   ನೈವೇದ್ಯದ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬಂದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ರಾಮ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಕೈ ಮುಗಿದು ನಿಂತ. ಅವನ ಗುರುಗಳು  ಪ್ರತಿ ದಿನ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರದ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಭೊಲಾನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಾನ್ಹದ ಸಮಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಭೊಲಾರಾಮನಿಗೂ ಹಸಿವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ''ರಾಮ..! ಬೇಗ ಊಟ ಮಾಡು'' .. ಅಂತ ಅವಸರಿಸಿದ.  ಆದರೆ ರಾಮನ ಕಡೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ.  ಭೊಲಾ ಬಗೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡ.. ''ನನ್ನ ಗುರುಗಳು ನಿನಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸದೇ   ಊಟ ಮಾಡಬೇಡ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.. ಹಿಂಗಾಗಿ ಬೇಗ ಬಂದು ಊಟ ಮಾಡು.  ನನಗೆ ಹಸಿವು ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ..  '' ಅಂದ. ರಾಮ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಭೋಲಾ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಗಳೂ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮಯ ಉರುಳಿ ಹೋಗಿ ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿತ್ತು. ಭೋಲಾ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡ..  ರಾಮ ಉಣ್ಣಲಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿಯೂ ಆಗಿ ಹೋಯಿತು. ಆಗ ಆಗಿ ರೋಸಿ ಹೋದ ಭೋಲಾ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ರಾಮನ ವಿಗ್ರಹದ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದ. ಆಗ ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹನುಮಂತನ ಸಮೆತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಬಂದು ಆ ಭೊಲರಾಮನನ್ನು ಉಪಚರಿಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಕೂರಿಸಿ ಅವನು ಬಡಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಊಟ ಮಾಡಿದ.   ''ನಾಳೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟು ತಡ ಮಾಡಿ ಬರಬಾರದು.. ಬೇಗ ಬರಲೇ ಬೇಕು..'' ಅಂತ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಭೋಲಾ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ. ಶ್ರೀರಾಮ ''ಆಗಲಿ ಕಣಪ್ಪಾ'' ಅಂತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೋದ.  ಹೀಗೆ ಪ್ರತೀ ದಿನ ಯಥಾ ಪ್ರಕಾರ ಮಧ್ಯಾನ್ಹದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಮ- ಸೀತೆ  ಬಂದು ಭೋಲಾ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಊಟ ಮಾಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕಾರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ  ಶ್ರೀರಾಮ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ  ಕೈ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಅವನ ಕೈ ಗೆ ನೀರು ಹಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೋಲಾ ರಾಮನನ್ನು ಕುರಿತು ''ನೋಡು ರಾಮಾ..   ನೀವೆಲ್ಲಾ ನೈವೇದ್ಯದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬರ್ತೀರಿ. ಅಂದಮೇಲೆ ಈ ನೈವೇದ್ಯವೇ ಪೂಜೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಚಾರ ಅಂತಾಯ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ  ನಾನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸುಪ್ರಭಾತ ಹಾಡೋದು, ಕಾಕಡಾರತಿ ಮಾಡೋದು.. ಇವೆಲ್ಲಾ ಬೇಕಾ..? '' ಅಂತ ಕೇಳಿದ.
''ಅದೆಲ್ಲಾ ಏನು ಬ್ಯಾಡ ಬಿಡು'' ಅಂತ ರಾಮನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ.

ಮತ್ತೆ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ   '' ರಾಮಾ.. ನಾನಿನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗ.. ಕಾಡಿನಿಂದ ಸೌದೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೋದು, ಊರಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ತರೋದು, ಹಸುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕರೆಯೊದು .. ಇವೆಲ್ಲ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ. ನಿನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವಗಲೂ ಈ ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಖಾಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಒಡಾಡಿಕೊಂಡಿರ್ತಾರೆ.. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ನನ್ನ ಸಹಾಯ ಮಾಡು ಅಂತ ಹೇಳಬಾರದಾ..?''  ಅಂತ ತನ್ನ ಅಮಾಯಕ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದಿಟ್ಟ.   ಮಾರನೆ ದಿನದಿಂದಮಾರುತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಫುಲ್ ಟೈಮ್ ಡ್ಯುಟಿ ಬಿತ್ತು . ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಬಂದು ಭೋಲಾ ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕಾರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಭೋಲಾ '' ರಾಮಾ... ನಮ್ ಸೀತಮ್ಮನೊರಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡೋ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದೆಯಾ. ಅಥವಾ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆಯಾ ..?''  ಅಂತ ಮೆಲ್ಲನೆ ಕೇಳಿದ.   ರಾಮ ನಗುತ್ತ .. ''ಆಗಲಿ ನಾಳೆಯಿಂದ ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ ಬಿಡು'' ಅಂದ. ಭೌತಿಕ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದ ಸೀತೆ ಓಲೆ ಹೊತ್ತಿಸಿ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮೂಗು ಕೆಂಪಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಡುಗೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದಳು. ಸೀತಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡುವ ವರೆಗೂ ಶ್ರೀರಾಮನ  ಜೊತೆಗೆ  ಭೋಲಾ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದ. ಹೀಗೇ ದಿನಗಳು ಸಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ದಿನ ಸೀತಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ರೊಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟು ಉಳಿದಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ಕುದಿಸಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕಿ ''ಕಾಳಾ'' ಅನ್ನುವ ಮರಾಠಿಗರು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಕುಡಿಯುವ ಪೇಯ ಸಿದ್ದ ಪಡಿಸಿದಳು. ಯಥಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ರಾಮನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಭೋಲಾ ಕೂಡ  ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ . ಸೀತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕೂ ಜನರಿಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ಊಟದೆಲೆಯ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅದರಲ್ಲಿ ''ಕಾಳಾ'' ಅನ್ನು ಬಡಿಸಿದಳು.   ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ''ಕಾಳಾ'' ತುಂಬಿದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎದ್ದು ನಿಂತ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಮ. ''ಯಾಕೋ ಭೋಲಾ.. ಬಟ್ಟಲು ತೊಗೊಂಡು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟೆ.. ?'' ಅಂತ ಕೇಳಿದ
''ಈ ಕಾಳಾ ನಮ್ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಭಾಳ ಇಷ್ಟ.. ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ಕೊಟ್ಟು ಬರ್ತೀನಿ'' ಅಂದ
ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಾಮ ''ಅಯ್ಯೋ ಪೆದ್ದ.. ನಿಮ್ ಗುರುಗಳು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರಲ್ಲೋ..  ನೀನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಬರೋಕೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ'' ಅಂದ
ಆಗ ಭೋಲಾ ತುಂಟ ನಗೆ ನಗುತ್ತಾ ''ರಾಮಾ...  ಈ ಮಾರುತಿ ಇದಾನಲ್ಲ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ.. ಆರಾಮಾಗಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರಬಹುದು'' ಅಂದ
ಭಗವಂತ ಭಕ್ತಿಗೆ ಬದ್ಧನಲ್ಲವೇ..?   ರಾಮ ಒಪ್ಪಿದ.
ಮಾರುತಿ ಭೊಲಾನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕಾಶಿಯ ಗಂಗೆಯ ಹತ್ತಿರ ಇಳಿಸಿ ಹೇಳಿದ. ''ಅಲ್ಲಿ ನೋಡು.. ನಿಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಮಧ್ಯಾನ್ಹದ ಅಹ್ನಿಕ ಮಾಡಿ ಬ್ರಮ್ಹಯಜ್ಞದ ತರ್ಪಣಗಳನ್ನ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಬಟ್ಟಲು ಕೊಟ್ಟು ಬೇಗ ಬಂದುಬಿಡು. ಅವರಿಗೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದು ಅಂತ ಹೇಳಬೇಡ.'' ಅಂತ ತಾಕೀತು ಮಾಡಿ ಕಳಿಸಿದ.

ನೀರಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತರ್ಪಣ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರ್ಥರ ಮುಂದೆ ಚಂಗನೆ ಹಾರಿ ಬಂದು ನಿಂತು '' ತುಮಚ್ಯಾ ಸಾಠಿ ಕಾಳಾ ಆಣ್ಲೋ .. ಬಗಾ''  ''ನಿಮಗಾಗಿ ಕಾಳಾ ತಂದಿದೀನಿ ನೋಡಿ''  ಅಂತ ಅವರ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದ.
ಸಮರ್ಥರು ಒಮ್ಮೆಲೇ ದಂಗಾಗಿ ''ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದ್ಯೋ  ನೀನು ? '' ಅಂತ ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಭೋಲಾ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾರುತಿಯನ್ನು ಗುರುಗಳಿಗೆ  ತೋರಿಸಿ ''ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬೇಡ ಅಂದಿದಾನೆ'' ಅಂತ ಮಾರುತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ಕೂಡ ಕೊಟ್ಟ. ಮಾರುತಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಸಮರ್ಥರು ಅವನ ಕಾಲಿಗೆರಗಿದರು. ನಡೆದಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಮರ್ಥರು ''ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಂದಾಗಿ ನಿನಗೆ ತುಂಬಾ ತೊಂದರೆ ಆಯ್ತು ಮಾರುತಿ..'' ಎಂದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಮಾರುತಿ ''ನನಗೇನೂ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ ರಾಮದಾಸರೇ. .. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಿಂದ  ನಮ್ಮ ಸೀತಮ್ಮನವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ತೊಂದರೆ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ'' ಅಂತ ದೂರಿದ.  ಗಂಗೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಪಿಳಿ ಪಿಳಿ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತ ಇವರಿಬ್ಬರ  ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದ ಅಮಾಯಕ ಭೊಲಾರಾಮನನ್ನು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು   ''ಎಂಥಾ ಭ್ಯಾಗ್ಯ ಸಿಕ್ತಲ್ಲೊ ಭೋಲಾ ನಿನಗೆ.. '' ಅಂತ ಅವನನ್ನು ಮುದ್ದಾಡಿದರು.

 (ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಇನ್ನೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಇದು. ಮುಂದೆ ಸಮರ್ಥರು  ಆಗಾಧವಾಗಿ ಬದಲಾದರು. ಸನ್ಯಾಸ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಊರು ''ಟಾಕಳಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಸೀತಮ್ಮನವರು ಬಂದು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ.)

ಅಂಕಣಗಳು›

ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ | ಎಚ್.ಎಸ್.ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಆಗಮೋಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭ­ವಾ­ದರೂ ಮಾ­ದಾರ ಚನ್ನಯ್ಯ-,ದೇವರ ದಾಸಿ­ಮಯ್ಯ -ಬಸವಾದಿ ಪ್ರಮಥರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ವಿಶಾಲ­ಭಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು­ಕೊಂಡ ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆ­ಯಲ್ಲಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ವೀರ­ಶೈವ ಮಹಾ­ಸಭೆ­ಯವರು ತಾವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಲ್ಲ, ತಮ್ಮದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮ­ವಾಗಿ­ರುವುದರಿಂದ ತಮಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡ­ಬೇಕೆಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ನೀಡಿದ್ದು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 

ಮಹಾ­­ಸಭೆಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅನು­ಮೋದಿಸದ ಪ್ರೊ.ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ­ಯವರಂಥ ಹಿರಿ­ಯರೂ ಕೆಲವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪರಾ­ಯಣ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳೂ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ­ವನ್ನೊಪ್ಪದೆ ಅದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಘಂಟಾ­ಘೋಷವಾಗಿ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನೂ ಯೋಚಿಸ­ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ. ಕಾರಣ ನಾನು ವೀರಶೈವ ಕುಟುಂಬ­­ವೊಂದ­ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೂ ನಾನು ವೀರಶೈವ, ಬೌದ್ಧ, ಶಾಕ್ತ ಸಾಧನಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನ­ಡೆದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ­ದರ್ಶನದ ಸ್ಪಂದ­ಮತ­ವನ್ನು ನನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ­ಕೊಂಡಿ­ದ್ದೇನೆ.

ಒಂದು ಪಕ್ಷ ನಾನು ವೀರಶೈವೇ­ತರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟದಿದ್ದರೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾರು ಒಪ್ಪಲಿ ಬಿಡಲಿ, ವೀರಶೈವ  ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಚನ ವಾಙ್ಮಯ­ವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಸ್ರೋತ­ವಾಗಿದೆ. ಅದೊಂದು ಜೀವಂತ ಧಾರೆ­ಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಇಂದೂ ಹಲವು ಮಂದಿ ವೀರಶೈವೇತರ ಚಿಂತಕರಿಗೆ, ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೆ ಹೊಸಹೊಸ ಸಂಪನ್ಮೂಲ­­ಗಳನ್ನೂ ಅದು ಇಂದಿಗೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಹು­ಜನಾಭಿವ್ಯಕ್್ತಿ ಸಮು­ಚ್ಚಯದ ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳು­ವುದು ಜರೂರಿಯಾಗಿದೆ.

ವೀರಶೈವದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ವೀರ­ಶೈವರಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿ­ಗಳಿ­ರು­ವುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆ. ವೀರಶೈವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ­­ಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳು­ತ್ತದೆ: ಹಿಂದೂ­ಧರ್ಮದ ಕುರಿತ  ಸರ್ವಾ­ನು­­ಮತ­ವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಯಾವು­ದಾದರೂ ಇದೆಯೆ?

ಹಿಂದೂ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವಿರಲಿ, ಆ ಶಬ್ದವೇ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವಂಥದೆಂದು ಕೆಲವು ಜನ ಪ್ರಭೃತಿಗಳು ವಾದಿಸಿ­ದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎರಡೂ ವಸಾಹತು­ಕಾಲ­ದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟವೆಂದು ಪ್ರೊ. ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ಅವರು ಸಮರ್ಥ­ವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ  ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕ-, ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಶಂಬಾ ಜೋಷಿ­­ಯವರು ತಮ್ಮ ಹಲವು ವಿದ್ವ­ತ್ಪೂರ್ಣ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಡಕಗೊಳಿಸಬಹುದು: ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಾ­ಗಲಿ, ಆರು ಶಾಸ್ತ್ರ­ಗಳ­ಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಧಾನ ಉಪನಿಷತ್ತು­ಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ದಿವ್ಯಾ­ಗಮಂಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಂತ್ರಾಗಮ­ಗ­ಳ­ಲ್ಲಾಗಲಿ,ಭಕ್ತಿ ವಾಙ್ಮಯ­­­ದಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಲ್ಲಿ­ಯೂ ಗೋಚ­ರಿಸದ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರೀಕರು ಮೊದಲಾಗಿ ಹೊರನಾಡ ಹಲ್ಲೆ­ಕೋರರು ಸಿಂಧೂ­ನದಿ ಇತ್ತಲ ಕಡೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಗುರು­ತಿಸಲು ಬಳಸತೊಡಗಿ­ದರು.

ಪರಕೀ­ಯರು ಕೊಟ್ಟ ಈ ಪದವನ್ನು ನಾವು ಅವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ­ವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡದ್ದು ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಅವನತಿಯ ಒಂದು ಕುರುಹು. ಹಲವು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರವಾಹ­ಪತಿತರ ಕರ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಚಿಂತನಾ­­ಪ್ರಚೋದಕ ಪುಸ್ತಕ­ದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಪ್ರಚಲಿತ­ವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ­ಯೆಂದರೆ ‘ಹಿಂದೂರಾಯ ಸುರತ್ರಾಣ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಆಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ­ನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿ­ಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದ ಬೇರೆ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹರಿಹರ, ರಾಘವಾಂಕ, ಕುಮಾರ­ವ್ಯಾಸ, ಚಾಮ­ರಸಾದಿಗಳಲ್ಲಿ-- ಈ ಪದದ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾಣ­ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕಾವ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಪತ್ತೆ­ಯಾಗಿರುವ ಈ ಪದವು ಇವತ್ತು ಇಷ್ಟೊಂದು ಪರವಿರೋಧ ನಿಲುವು­ಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಮನ ಒಂದು ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ: ‘ಇಲ್ಲದ ಮಾಯೆ­ಯನಹುದೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿನ ಮಾಯೆಯಾಗಿ ಕಾಡಿತ್ತು ನೋಡಾ’.

ಹಲ್ಲೆಕೋರರು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಡಳಿತ­ಗಾರರು ಹೇರಿದ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾವು ಈ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರು ವುದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಮಾಷೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ದಲಿತ ಗೆಳೆಯ ರೊಬ್ಬರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಬಾಬಾ­ಸಾಹೇಬರ ಸ್ಫೂರ್ತಿ­ಯಿಂದ ಬೌದ್ಧ­ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಲಿತ ಜನಾಂಗದ ಹಲವರು ಜನಗಣತಿಯವರ ಬಳಿ ನೋಂದಾಯಿಸುವಾಗ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಕಾಲಮಿ­ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಎಂದು ಬರೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಚಾರ ಜನಗಣತಿಯವರಿಗೆ ಅರ್ಥ­-ವಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಎಂದು ತಿದ್ದಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ವೀರಶೈವ ಮಹಾ­ಸಭೆಯವರು ಈಚೆಗೆ ಸಮಸ್ತ ವೀರಶೈವರಿಗೆ ತಾವು ಜನ­ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಧರ್ಮೀಯರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ವೀರಶೈವ ಎಂದು ಬರೆಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ.

ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜನಗಣತಿ­ಯವ­ರಾಗಲಿ,  ಸರ್ಕಾರ­ವಾಗಲಿ ಅಂಗೀಕರಿ­ಸಿಲ್ಲ ವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ­ವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಯಾರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀ ಯರಲ್ಲವೋ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೂ ಗಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಹಲಮುಖೀ ಬಹು­ಸ್ತರೀಯ  ಜನಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ­ವಾದ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಇವೆಯೆ? ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾತೃ ಗಳಾದ ಗಣ್ಯರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ­ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಈಗಾ­ಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಧರ್ಮ­ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಅಥವಾ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ತಮಗೆ ಅನು­ಕೂಲವಾದದ್ದನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಇದೇ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಅನ್ನು­ತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ ಹಿಂದೂಧರ್ಮ ಅವರದೇ ನಿರ್ಮಾಣ. ಅಹಿಂಸೆ­ಯೇ ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಸಾರೋ­ದ್ಧಾರ­ವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅವರು ಯುದ್ಧ­ಕರ್ಮ-­ವನ್ನು ಬೋಧಿ­ಸುವ ಭಗವದ್ಗೀತೆಗೂ ಅಹಿಂಸಾ­ಪರ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ನೀಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಶೆ­ಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು ಗೀತೆ­ಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಹಿಂದೂ­ಗಳೆಂದು ಕರೆಯ­ಲಾಗುವ ಬಹು­ಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಭಗ­ವದ್ಗೀತೆ ಏನೆಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಅಧಿಕಾಂಶ ಆದಿ­ವಾಸಿಗಳ ಧರ್ಮಾ­ಚರಣೆ­ಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೂ­­ಗಳ ಧರ್ಮಾ­ಚರಣೆ­ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಯಜ್ಞ, ಹವನ, ಪೂಜೆ-­­ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ­ವಿಲ್ಲ. ದಲಿತರು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಭಾಗ ಖಂಡಿತಾ ಅಲ್ಲವೆಂದು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಸೂರ್ಯ­ ಸ್ಪಷ್ಟ­ವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ­­ಯವರು ದಲಿತರನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸಮು­ದಾಯದ ಹೊರಗಿಡಲು ಎಂದೂ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದೂಧರ್ಮಪರ ಇರುವವರು ಹೀಗೆ ವಾದಿಸಿಯಾರು: ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಶಿವ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ದೇವರು­ಗಳನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆರಾಧಿ­­ಸುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಅದನ್ನೇ ಯಾಕೆ ಹಿಂದೂ­ಧರ್ಮದ ಬುನಾದಿಯೆಂದು ಒಪ್ಪ­ಬಾರದು? ಈ ವಾದದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂದಿಗ್ಧಗಳಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಉದಾ­ಹರಣೆಗೆ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂತಾಲ-ರಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಪರಂಪರೆ ದೈವತಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಆದಿ­ವಾಸಿಗಳು ಈ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ, ಆಚರಣೆಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನ. ಉದಾ­ಹರಣೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ರಾಭಾ ಜನಾಂಗೀ­ಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ಶಿವಧರ್ಮದವರೆಂದು ಕರೆದು­ಕೊಳ್ಳು­ತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಶಿವ ಅವರ ಬುಡಕಟ್ಟು ದೇವತೆಯ ಸೋದರ.

ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಕಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲ­ಮೂಲದವನೆಂದು ನಂಬುವ ಹಿಮಾ­ಚಲ­ಪ್ರದೇಶದ ಗದರ್ ಸಮು-­ದಾಯ­ದವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪರಂಪರೆಗೆ ಭಿನ್ನ­ವಾದ ತಮ್ಮದೇ ಆದಿವಾಸಿ ಶಿವ­ಪುರಾಣ­ವನ್ನು ಒಪ್ಪು­ತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಮಾಃಏಶ್ವರ ಂಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಡೆ­ಯುವ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾ­ಹಾರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವ ತಮ್ಮ ಪಶುಪಾಲಕ ಜನಾಂಗದ ಮೂಲ ಪುರುಷ. ಛತ್ತೀಸಗಡದ ಸತನಾಮಿ ಪಂಥ­ದವರನ್ನು- ಇವರೆಲ್ಲಾ ದಲಿತ ಜನಾಂಗ­ದವರು ವೈಷ್ಣವರನ್ನಾಗಿ ನೋಡ­ಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ರಾಮಭಕ್ತರು. ಆದರೆ ಅವರ ರಾಮ  ಕಬೀರ­ಪಂಥ­ದಲ್ಲಿ­ರುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ­ಯಲ್ಲ, ಒಂದು ತತ್ವ. ರಾಮಾಯಣದ ರಾಮ ಅವರಿಗೆ ಹೊರತು. ನಿಗಮಾಗ­ಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಹಿಂದೂ­­ಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿ­ದಂತಹ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ­ಗಳವರೂ ಒಂದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿ­ದವರೆನ್ನಲು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ.

ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ­-ಗಳನ್ನೂ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂಕೇತ­ಗಳೆನ್ನ­ಲಾಗು­-­ವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆದಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಧರ್ಮೀಯರು ಇಂದಿಗೂ ರಾಮಾ­ಯಣ, ­ಮಹಾಭಾರತಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ­ನೂತನವಾಗಿ ಸೃಜಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ರಾಮಾಯಣ- ಮಹಾಭಾರತ­ಗಳಿಗೂ ಆದಿ­ವಾಸಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ರಾಮಾಯಣ-, ಮಹಾ­ಭಾರತ­­ಗಳಿಗೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಉದಾ­ಹರಣೆಗೆ ಗುಜರಾತಿನ ಭಿಲ್ ಜನಾಂಗದ ಮಹಾಭಾರತವಾಗಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕೆ ಮಹಾ­ಭಾರತಗಳು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಪುರುಷ­­­ಶೌರ್ಯವನ್ನಲ್ಲ, ಸ್ತ್ರೀ ಶೌರ್ಯ­ವನ್ನು. ಭಿಲ್ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ದ್ರೌಪದಿ­ಯನ್ನು ಆದಿಶಕ್ತಿ­ಯೆಂದು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಲ್ಲದೆ ರಾಮಾಯಣ-, ಮಹಾ­ಭಾರತದ ಪಾರಮ್ಯ ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಪಂಥೀಯರಿಗೆ ಅಪಥ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ವೀರಶೈವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ-ಮಹಾಭಾರತ-ಭಗವದ್ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದೇ ಮಾತು ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಶಾಕ್ತ ಪಂಥಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಧರ್ಮೀಯರೆಂದು  ಆಳುವ ವರ್ಗದವರು, ಹಿಂದುತ್ವ­ವಾದಿಗಳು, ಧರ್ಮ­­ನಿರಪೇಕ್ಷ­ವಾದಿ­ಗಳು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಗುರುತಿ­ಸುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಆಚಾರ­ಗಳಿಗೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ­ನಿಸುವ ಈ ಮಹನೀಯರುಗಳ ವಿಚಾರ­ಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಅಂಟುನಂಟುಗಳಿಲ್ಲ. ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ­ವಾದ ಧರ್ಮ­ಗ್ರಂಥಗಳ ಪರಂಪರೆ­ಯಿದೆ. ಆ ಧರ್ಮಾ­ನು­­ಯಾ­ಯಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾನೂನಿ­ಗೊಳ­ಪಡುವ ಹಲವು ಪಂಥಗಳಿಗೆ- ವೀರ­ಶೈವರಿಗೆ, ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ, ಕಬೀರ್ ಪಂಥೀಯರಿಗೆ- ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗ್ರಂಥಾ­ವಳಿಗಳು, ಗುರು­ಪರಂಪರೆಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಸಮಸ್ತ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ­ಗಳಿಲ್ಲ. ಶಂಕ­ರಾಚಾರ್ಯ ಮಠಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಷ್ಟ­ಮಠ­ಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಮೇಲುಜಾತಿಯವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಾಗಲಿ  ಸಮಸ್ತ ಹಿಂದುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾರವಾದಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಈ ಬಹು­ಕುಳತೆಯನ್ನೇ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೂಂಬರಿರಿಸಿ ಗಾಂಧಿ ಮಹಾತ್ಮರು ನಿಜವಾದ ಹಿಂದುವೊಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಕ್ರೈಸ್ತನೂ ನಿಜವಾದ ಮುಸ್ಲಿಮನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅಂದರು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾ­ನಂದರು ತಮ್ಮ ಷಿಕಾಗೋ ಭಾಷಣ­ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಾರವೆಂಬೋ­ಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಮಹಿಮ್ನ ಸ್ತ್ರೋತ್ರದ  ಋಜು­ಕುಟಿಲ ನಾನಾ ಪಥಜುಷಾಂ ನೃಣಾ­ನೇಕೋ ಗಮ್ಯತ್ವಮಸಿ ನದೀನಾಂ ಸಾಗರಂ ಇವ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉದಾ­ಹರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವಿಶಾಲಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು­ಕೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬರುತ್ತದೆ.  ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೋತ್ರದ ಕರ್ತೃ­ವಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಪುಷ್ಪದಂತ ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಾತಾ­ವರಣ­ದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ನಾವೇ ನಿರ್ಮಿಸಿ­ಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ­ವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀ­ಯರೆಂದು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಆ ಹಣೆ­ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಅದು ಅವರ ಇಷ್ಟ. ಆದರೆ ಈ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ವೀರ­ಶೈವರಿಗಾಗಲಿ ,ಜೈನ­ರಿಗಾಗಲಿ, ಬೌದ್ಧರಿಗಾಗಲಿ, ಕಬೀರ, -ರಾಯ್ ದಾಸ್-­ಸತನಾಮೀ ಪಂಥ­ದವರಿ­ಗಾಗಲೀ ಒಪ್ಪಿತ­ವಾಗುವುದೆಂದು ನನಗನಿಸು­ವುದಿಲ್ಲ. ಇವರೆ­ಲ್ಲರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮಗಳಾಗಿ ಪರಿ­ಗಣಿಸ­ಲ್ಪಟ್ಟರೆ ದೇಶದ ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಕುತ್ತು ಬರುವುದೆಂದೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಏಕಂ ಸದ್ವಿಪ್ರಾ ನಾಂ ಬಹುದಾ ವದಂತಿ (?//)ಎಂಬ ವೇದೋಕ್ತಿಯು ನಿಜ­ವಾದರೆ ನಾವು ಒಂದು ಧರ್ಮ, ಸಂಹಿತೆ, ಆಚಾರ, ದೇವತೆಯನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೂ ಹೇರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಸವಾದಿ ಪ್ರಮಥರು ಆಗಮೋಕ್ತ ಶೈವ­ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪುನಾರಚಿಸಿದ ಪಂಥಾ­ನುಯಾ­ಯಿಗಳಾದ ವೀರಶೈವಧರ್ಮೀಯರು ತಮ್ಮವೇ ಆದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ­ಗಳಿರುವಾಗ ಯಾರೋ ಹೇರಿದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ­ಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನಾದರೂ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವನ್ನು, ಅದೇ ರೀತಿ ಕಬೀರಪಂಥ, ರಾಯ್ ದಾಸ್ ಪಂಥ, ಭೀಮಾಭೋಯಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಂಥಗಳನ್ನು  ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತ ಒಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ನೆರವಾಗಲೆಂದು ನನ್ನ ಹಾರೈಕೆ. ಇದನ್ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಸರ್ವಜನಾಂಗದ ಸುಂದರ ತೋಟ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.